Opinion Works

08.02.2018

Το νέο Διεθνές Πρότυπο Χρηματοοικονομικής Αναφοράς IFRS 9 'Xρηματοοικονομικά Μέσα'

By KPMG Team

Opinion Works

08.02.2018

Το νέο Διεθνές Πρότυπο Χρηματοοικονομικής Αναφοράς IFRS 9 'Xρηματοοικονομικά Μέσα'

By KPMG Team


Το νέο Διεθνές Πρότυπο Χρηματοοικονομικής Αναφοράς IFRS 9 «Xρηματοοικονομικά Μέσα» εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2018, αντικαθιστώντας το Διεθνές Λογιστικό Πρότυπο 39, (ΔΛΠ 39). Το νέο Πρότυπο στην ουσία αποτελεί απάντηση στις ανησυχίες και τους προβληματισμούς που προέκυψαν μετά την χρηματοοικονομική κρίση, για την οποία η καθυστέρηση στην αναγνώριση πιστωτικών ζημιών θεωρήθηκε ότι προήλθε εν μέρει από την αδυναμία των υφιστάμενων λογιστικών προτύπων, κυρίως του ΔΛΠ 39 «Χρηματοοικονομικά Μέσα».

Προηγουμένως, η αναγνώριση απομείωσης της αξίας των χρηματοοικονομικών μέσων βασιζόταν στην αρχή της «υφιστάμενης ζημιάς» («incurred loss model»), δηλαδή απέκλειε από οποιαδήποτε εκτίμηση απομείωσης, εκτιμήσεις ή προβλέψεις για μελλοντικά γεγονότα τα οποία ενδεχομένως να επηρέαζαν αρνητικά την αξία αυτών των χρηματοοικονομικών μέσων. Οι πιστωτικές ζημίες αναγνωρίζονταν στην βάση και μόνο ζημιογόνων γεγονότων, τα οποία είχαν επισυμβεί και υφίσταντο κατά την ημερομηνία της χρηματοοικονομικής αναφοράς/ισολογισμού.

Με την εισαγωγή του νέου Προτύπου, η αναγνώριση της απομείωσης στα χρηματοοικονομικά μέσα θα γίνεται σε προγενέστερο στάδιο, δηλαδή από την αρχή της παροχής μιας χορήγησης ή αναγνώρισης του χρηματοοικονομικού μέσου. Επιπλέον, δεν θα περιορίζεται στα γεγονότα τα οποία υπάρχουν κατά την ημερομηνία της χρηματοοικονομικής αναφοράς αλλά θα λαμβάνει υπόψη εκτιμήσεις ή προβλέψεις για μελλοντικά γεγονότα, τα οποία ενδεχομένως να επηρεάσουν αρνητικά την αξία αυτών των χρηματοοικονομικών μέσων. Βάσει των πιο πάνω, η αρχή της «υφιστάμενης ζημιάς» αντικαθίσταται με την αρχή της «αναμενόμενης ζημιάς» («expected loss model»).

Η εν λόγω αλλαγή επηρεάζει κυρίως τον τομέα των δανείων των κυπριακών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Σημειώνεται ότι οι προβλέψεις δε θα αφορούν πλέον μόνο τα μη-εξυπηρετούμενα δάνεια, αλλά και δάνεια τα οποία σήμερα εξυπηρετούνται κανονικά αλλά εντοπίζεται ρίσκο στην υπόσχεση του δανειολήπτη να συνεχίσει να πληρώνει στο μέλλον.

Πρακτικά, το νέο Πρότυπο εισάγει «τρία στάδια», στην βάση των οποίων θα γίνεται η πρόβλεψη για απομείωση, με το κάθε στάδιο να αντιπροσωπεύει διαφορετική πιστωτική ποιότητα των χρηματοοικονομικών μέσων του ενεργητικού. Τα εν λόγω στοιχεία ενεργητικού, από την στιγμή της αναγνώρισης τους, θα ταξινομούνται σε αυτά τα στάδια και θα κινούνται μεταξύ αυτών ανάλογα με την αύξηση ή μείωση του πιστωτικού τους κινδύνου.

Στο στάδιο 1 ταξινομούνται δάνεια των οποίων ο πιστωτικός κίνδυνος δεν παρουσιάζει σημαντική αύξηση από την χρονική στιγμή χορήγησης του δανείου. Το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα θα πρέπει να σχηματίσει προβλέψεις ζημιών στη βάση της πιθανότητας αθέτησης υποχρεώσεων μέσα στον επόμενο χρόνο. Στο στάδιο 2 ταξινομούνται δάνεια τα οποία δεν έχουν υποστεί απομείωση, αλλά ο πιστωτικός κίνδυνος του δανειολήπτη έχει αυξηθεί σημαντικά από τη χρονική στιγμή χορήγησης του δανείου. Στο στάδιο 3 ταξινομούνται δάνεια που έχουν υποστεί απομείωση. Για τα στάδια 2 και 3 το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα θα πρέπει να σχηματίσει προβλέψεις ζημιών στη βάση της πιθανότητας αθέτησης υποχρεώσεων η οποία ενδέχεται να πραγματοποιηθεί κατά την διάρκεια της εναπομείνασας χρονικής περιόδου μέχρι την λήξη του δανείου.

Στο νέο Πρότυπο υπάρχουν έννοιες οι οποίες επηρεάζουν σημαντικά την εφαρμογή του, συμπεριλαμβανομένης και της αναγνώρισης απομείωσης, και οι οποίες δεν καθορίζονται επακριβώς από το Πρότυπο όπως π.χ. τι αποτελεί σημαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου. Αυτές οι έννοιες αποτελούν μέρος των λογιστικών αρχών που θα πρέπει να καθορίσει και θα ακολουθήσει ο κάθε οργανισμός ξεχωριστά, στα πλαίσια του πνεύματος των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων και της επιχειρηματικής πρακτικής. Συνεπώς για τους αναγνώστες των οικονομικών καταστάσεων των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων καθίσταται πολύ σημαντική η κατανόηση των λογιστικών αρχών που χρησιμοποιήθηκαν και των εκτιμήσεων ή κρίσεων που έγιναν από τον οργανισμό στα πλαίσια εφαρμογής του σχετικού Προτύπου.

Παρόλο που το νέο Πρότυπο θα επηρεάσει περισσότερο τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, αφορά όλους τους οργανισμούς/εταιρείες. Ένα πολύ συγκεκριμένο παράδειγμα για το πως επηρεάζει ή εφαρμόζεται σε σχέση με οργανισμούς/εταιρείες που δεν αντιπροσωπεύουν χρηματοοικονομικούς οργανισμούς αποτελεί η διαδικασία απομείωσης για εμπορικούς χρεώστες. Συγκεκριμένα, το Πρότυπο επιτρέπει τη χρήση μιας απλοποιημένης και πιο πρακτικής προσέγγισης («simplified approach»), η οποία θα επιτρέπει τον υπολογισμό της απομείωσης πάνω στους εμπορικούς χρεώστες με ένα σχετικά εύκολο τρόπο. Έτσι, ο οργανισμός θα αποφεύγει την ανάγκη παρακολούθησης των μεταβολών του πιστωτικού κινδύνου και την ταξινόμηση των εμπορικών χρεωστών σε «στάδια» ανάλογα με την αύξηση ή μείωση του πιστωτικού κινδύνου.

Στη βάση αυτής της απλοποιημένης προσέγγισης είναι δυνατή, για σκοπούς υπολογισμού της απομείωσης, η χρήση «πίνακα πρόβλεψης» («provision matrix»). Οι οργανισμοί θα πρέπει να ομαδοποιήσουν τους χρεώστες εμπορίου στην βάση κοινών χαρακτηριστικών ως προς τον πιστωτικό κίνδυνο (π.χ. βαθμός πιστωτικού κινδύνου που έχει αποδοθεί στους χρεώστες, ύπαρξη ή όχι εξασφάλισης, οικονομική δραστηριότητα κτλ.) και στην βάση τόσο ιστορικών στοιχείων αλλά και εκτιμήσεων ως προς το πως αναμένεται να εξελιχθεί στο μέλλον η ικανότητα των εμπορικών χρεωστών να αποπληρώσουν τα οφειλόμενα. Θα πρέπει επίσης να καθοριστεί η πιθανότητα αθέτησης και το ποσοστό ζημιάς στην περίπτωση αθέτησης, καθορίζοντας έτσι το ποσό της απομείωσης.

Τα πιο πάνω συνεπάγονται σημαντική προεργασία και ύπαρξη συστημάτων και διαδικασιών για την αποτελεσματική εφαρμογή των σχετικών προνοιών του νέου Προτύπου. Σε κάθε περίπτωση, το νέο Πρότυπο αναμένεται να αποτελέσει μια από τις πιο σημαντικές προκλήσεις του 2018.

Γιώργος Προδρόμου, Διοικητικός Σύμβουλος
KPMG Limited
gprodromou@kpmg.com.

SHARE
FETCHING MORE CONTENT

Window will close in 15 secs

QUOTE OF THE DAY

Θεμέλιο κάθε πολιτείας είναι η ανατροφή των νέων

- Πυθαγόρας, 580-490 π.Χ.

, Αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος